Autorstwa MichalPL – Praca własna, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=98294862
W sercu Zabrza, przy ulicy Roosevelta 102, stoi monumentalny Kościół św. Józefa – jeden z najciekawszych przykładów nowoczesnej architektury sakralnej okresu międzywojennego. Dzieło niemieckiego architekta Dominikusa Böhma fascynuje nie tylko swoją formą, ale także bogatą symboliką i duchowym przesłaniem.
Historia i narodziny parafii
Od potrzeby duszpasterskiej do architektonicznego arcydzieła
Parafia św. Józefa w Zabrzu została wydzielona w 1931 roku z parafii św. Andrzeja Apostoła. Wzrost liczby mieszkańców oraz potrzeba nowych przestrzeni do sprawowania liturgii sprawiły, że rozpoczęto budowę nowego kościoła. Prace rozpoczęły się w 1930 roku, jednak trudne warunki gruntowe i długa zima spowodowały opóźnienia. Pomimo przeszkód, już w grudniu 1931 r. odbyła się uroczystość poświęcenia świątyni, a konsekracji dokonał 4 września 1932 r. kard. Adolf Bertram.
Architektura pełna symboliki
H2: Dominikus Böhm i jego wizja „żywego Kościoła”
Dominikus Böhm zaprojektował Kościół św. Józefa jako spójną, symboliczną całość – od fasady po najmniejszy detal wnętrza. W projekcie dominują inspiracje starożytną architekturą rzymską i bazylikami wczesnochrześcijańskimi.
Cegła jako symbol wspólnoty – mur z nieotynkowanych, zróżnicowanych cegieł symbolizuje Lud Boży – wiernych tworzących wspólnotę Kościoła. Każda cegła ma inną barwę i strukturę, co nawiązuje do różnorodności w Kościele powszechnym.
Rajski Plac (Paradisus) – dziedziniec przed wejściem oddzielony od ulicy Roosevelta. To symboliczne przejście od świata zewnętrznego (profanum) do sacrum. W jego centrum znajduje się krzyż – znak nadziei i zbawienia.
Arkadowy fronton – potrójny rząd arkad przypomina rzymski akwedukt – symbol wody życia i Bożej łaski. Arkady powtarzają się w całej strukturze świątyni – w wieży, obejściu, oknach i we wnętrzu.
Wnętrze – mistyczna przestrzeń światła i formy
Świątynia nasycona duchowym przesłaniem
Kościół zaprojektowano na planie łuku, co podkreśla symbolikę drogi życia. Nawa główna prowadzi wiernych ku prezbiterium poprzez 12 kamiennych stopni – liczba ta odwołuje się do grona apostołów, a także jest powtarzana w symbolice witraży i oświetlenia (np. 12 lamp nad ławkami).
Witraże – zachodnie okna przedstawiają siedem sakramentów, a witraż „Najświętszy Sakrament” (1942) oraz „Święta Rodzina” (1957) nadają przestrzeni liturgicznej głębię i sakralny charakter.
Oko Opatrzności – w centrum kasetonowego stropu nad prezbiterium, symbolizuje obecność Boga czuwającego nad wspólnotą.
Światło – do wnętrza świątyni dociera przez starannie rozmieszczone okna, rozpraszając się w sposób subtelny, tworząc atmosferę skupienia i kontemplacji.
Organy i muzyka sakralna
Dwa instrumenty i bogata tradycja muzyczna
Kościół św. Józefa może poszczycić się imponującymi organami:
-
Organy główne: wybudowane w 1940 r. przez firmę Rieger (opus 2926), zmodernizowane w 2003 r. przez Vladimira Grygara.
-
Organy w prezbiterium: również autorstwa Riegera, przeniesione i przebudowane w 1998 r., współpracują z głównym stołem gry.
Muzyka organowa, integralna część liturgii, doskonale współgra z akustyką kościoła, potęgując duchowe przeżycia wiernych.
Działalność duszpasterska i współczesność
Żywa parafia – miejsce modlitwy i wspólnoty
Kościół św. Józefa to nie tylko zabytek architektury, ale przede wszystkim prężnie działająca parafia. Obecnym proboszczem jest ks. Józef Dorosz (od 2005 r.), a jego współpracownikami są m.in. ks. Tomasz Chalimoniuk-Ławryńczyk i ks. Marek Czorny. W parafii działają liczne wspólnoty, organizowane są rekolekcje, nabożeństwa i inicjatywy społeczne.
Msze święte i spowiedź
-
Niedziele i święta: 7:30, 9:15, 10:30 (transmisja YouTube), 12:00, 15:00 (msza chrzcielna), 17:00
-
Dni powszednie: 7:00 i 18:00
-
Spowiedź: codziennie przed mszą, w soboty od 17:00 do 18:00 z adoracją Najświętszego Sakramentu
Kościół otwarty na wszystkich
Miejsce, które przyciąga nie tylko wiernych
Kościół św. Józefa to nie tylko centrum religijne, ale także architektoniczna atrakcja Zabrza, przyciągająca miłośników sztuki i historii. Zwiedzający mogą podziwiać kunszt Böhma i odkrywać znaczenie licznych symboli wbudowanych w strukturę świątyni.
Z czasem wokół kościoła powstała kalwaria parafialna, wykonana z granitowych kostek odzyskanych z rozbieranej drogi miejskiej. To miejsce modlitwy, skupienia i lokalnych uroczystości.
Kościół św. Józefa w Zabrzu to więcej niż świątynia – to świadectwo duchowej i artystycznej wizji XX wieku. Jego monumentalizm, symbolika i funkcjonalność tworzą jedną z najważniejszych przestrzeni sakralnych Górnego Śląska.
Dodane przez Mikołaj Czarnecki
Doświadczony dziennikarz portalu Nowiny Zabrzańskie. Specjalizuje się w tematyce lokalnej Zabrza i regionu Górnego Śląska. Pasjonat spraw społecznych, kulturalnych i historycznych miasta.
